कक्षाकोठाभन्दा बाहिरको सिकाइ: ‘ओपन हाउस’मा फक्रिएको बालप्रतिभा

भक्तपुर, चैत २१ । शनिबार बिहानैदेखि वी किड्स स्कुल परिसरमा बेग्लै चहलपहल थियो। साना हातले बनाएका सामग्री, रंगीन सजावट, उत्साहित अभिभावकहरूको भीड र आत्मविश्वासले भरिएका बालबालिकाका अनुहारले विद्यालयलाई एक जीवन्त सिकाइ केन्द्रमा रूपान्तरण गरेका थिए। अवसर थियो चौथो “स्कुल ओपन हाउस” कार्यक्रमको।

“एक्सप्लोर, लर्न र ग्रो” भन्ने मूल भावनासहित आयोजना गरिएको कार्यक्रममा सिकाइ केवल पाठ्यपुस्तकमा सीमित नभई अनुभव, अभ्यास र प्रस्तुतीकरणमार्फत कसरी जीवन्त बन्न सक्छ भन्ने स्पष्ट देखिएको थियो। करिब ४०० भन्दा बढी अभिभावक तथा आगन्तुकहरूको सहभागिताले कार्यक्रमलाई अझ अर्थपूर्ण बनाएको थियो, जहाँ प्रत्येक कक्षा, प्रत्येक गतिविधि र प्रत्येक प्रस्तुति आफैंमा एउटा कथा बोकेर उभिएको देखिन्थ्यो।

विद्यालयकी प्रिन्सिपल मन्जु दुवाल का अनुसार, “हामी बालबालिकालाई केवल ज्ञान दिन होइन, उनीहरूलाई आफैं सिक्ने वातावरण दिन चाहन्छौं।” यही सोचलाई व्यवहारमा उतार्दै कार्यक्रमले बालबालिकालाई प्रत्यक्ष सहभागिताको केन्द्रमा राखेको थियो।

कार्यक्रमको सबैभन्दा आकर्षक पक्षमध्ये एक ‘विद्यार्थी बजार’ थियो। साना–साना स्टलहरूमा विद्यार्थीहरूले आफ्नो सामग्री प्रदर्शन मात्र होइन, बिक्रीसमेत गरेका थिए। अभिभावकहरूसँगको सानो तर अर्थपूर्ण लेनदेनले उनीहरूलाई पैसाको मूल्य, श्रमको सम्मान र व्यवहारिक जीवनका सीप सिकाइरहेको थियो। खेलझैँ देखिने यो अभ्यासले आत्मनिर्भरता र जिम्मेवारीबोधको गहिरो सन्देश दिइरहेको थियो।

त्यसैगरी, स्थानीय औजार र बाजागाजाको प्रदर्शनीले बालबालिकालाई आफ्नो संस्कृति र परम्परासँग जोड्ने प्रयास गरेको देखिन्थ्यो। कतै माटोसँग रमाउँदै क्ले वर्कमा व्यस्त बालबालिका थिए भने कतै फेस पेन्टिङ र फोटो स्टेशनले रमाइलो वातावरण सिर्जना गरिरहेको थियो।

मञ्चमा भने उत्साहको अर्को रूप देखिन्थ्यो—गीत, नृत्य र नाटकमार्फत बालबालिकाले आफ्नो सृजनशीलता प्रस्तुत गरिरहेका थिए। उद्घोषणदेखि धन्यवाद ज्ञापनसम्म सबै भूमिका उनीहरूले आफैं सम्हाल्दा कार्यक्रम अझ आत्मीय र प्रेरणादायी बनेको थियो।

अभिभावकहरूका लागि यो कार्यक्रम केवल अवलोकन मात्र नभई आफ्ना बालबालिकाको सिकाइ यात्रालाई नजिकबाट महसुस गर्ने अवसर बनेको थियो। “हामीले पढाइ भनेको किताब मात्रै ठान्थ्यौं, तर यहाँ त जीवन सिकाइँदो रहेछ,” एक अभिभावकको प्रतिक्रिया कार्यक्रमको सार झल्काउने खालको थियो।

समग्रमा, ‘ओपन हाउस’ले विद्यालयलाई खुला सिकाइ प्लेटफर्मका रूपमा प्रस्तुत गर्दै बालबालिकाको सर्वाङ्गीण विकासतर्फको प्रयासलाई प्रभावकारी रूपमा उजागर गरेको देखिन्छ। यहाँ सिकाइ केवल पढाइ होइन—अनुभव, सहभागिता र आत्मविश्वासको सजीव संगम बनेको थियो।