नदेखिएको भक्तपुर

भक्तपुर , जसलाई ख्वप वा भादगाउँका नामले पनि चिनिन्छ । याे केवल प्राचीन सम्पदाको सहर मात्र होइन, अब स्वास्थ्य, शिक्षा र सांस्कृतिक पर्यटनको समिश्रणबाट नयाँ सम्भावनाको ढोका खोल्दैछ। UNESCO World Heritage Site मा सूचीकृत यसको ऐतिहासिक पहिचानलाई आधुनिक सेवासँग जोड्दा ‘नदेखिएको भक्तपुर’ विश्वसामु नयाँ रूपमा उभिन सक्छ।
शिक्षा पर्यटन: ख्वप विश्वविद्यालयको सम्भावना
ख्वप विश्वविद्यालयको अवधारणालाई सशक्त रूपमा अघि बढाउन सके भक्तपुर दक्षिण एसियाली शिक्षा केन्द्र बन्न सक्छ। विशेषगरी भारतलगायतका देशका विद्यार्थीहरूलाई MBBS, BDS र BSc Nursing जस्ता स्वास्थ्य कार्यक्रमहरू न्यून लागतमा उपलब्ध गराउने हो भने यहाँको आकर्षण तीव्र रूपमा बढ्न सक्छ। यसले मात्र शिक्षा होइन, अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी समुदायमार्फत सांस्कृतिक आदानप्रदान र दीर्घकालीन बसाइलाई पनि प्रोत्साहन गर्नेछ।
स्वास्थ्य पर्यटन: सस्तो र गुणस्तरीय सेवा
पश्चिमी देशका पर्यटकहरूका लागि सस्तो दरमा दन्त जाँच तथा उपचार (dental tourism) उपलब्ध गराउनु अर्को बलियो आयाम बन्न सक्छ। आधुनिक दन्त सेवा र दक्ष जनशक्ति विकास गर्दै स्वास्थ्य सेवालाई पर्यटनसँग जोड्न सकिन्छ। यसरी “स्वास्थ्य सेवा + पर्यटन” मोडलले भक्तपुरलाई नयाँ किसिमको गन्तव्य बनाउने सम्भावना बोकेको छ।
संस्कृति, शिक्षा र स्वास्थ्यको संयोजन
भक्तपुरको मुख्य शक्ति यसको जीवित संस्कृति हो। भक्तपुर दरबार क्षेत्र जस्ता सम्पदास्थलहरूलाई निम्न गतिविधिसँग जोड्न सकिन्छ:

• नेवारी कला (माटोका भाँडा, काठ कुँदाइ, पाउँभा चित्रकला) सिकाउने वर्कशप
• स्थानीय भाषा तथा संस्कृति कक्षा
• योग तथा आयुर्वेदिक वेलनेस कार्यक्रम
• नेवारी परम्परागत खानाको अनुभव
  यसरी “सांस्कृतिक स्वास्थ्य तथा व्यावहारिक शिक्षा पर्यटन” भन्ने नयाँ ब्रान्डिङ विकास गर्न सकिन्छ।
  आर्थिक प्रभाव: स्थानीय समृद्धिको आधार
  यस मोडलले:
  -होमस्टे र होटल व्यवसाय विस्तार
  -हस्तकला र स्थानीय उत्पादनको बजार वृद्धि
• यातायात र सेवा क्षेत्रको विस्तार
• युवा रोजगारी सिर्जना जस्ता प्रत्यक्ष लाभ दिन्छ।
  नीति र कार्यान्वयन: अबको बाटो
  भक्तपुर नगरपालिकाले संकलन गर्दै आएको पर्यटक सेवा शुल्कलाई थप रणनीतिक रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ। साथै: निजी–सार्वजनिक साझेदारी (PPP), डिजिटल मार्केटिङ र अन्तर्राष्ट्रिय प्रमोशन, दिगो पर्यटन नीति, गुणस्तरीय स्वास्थ्य तथा शिक्षा पूर्वाधार मार्फत यो अवधारणालाई व्यवहारमा उतार्न सकिन्छ।
  भक्तपुर अब केवल ‘हेर्ने’ सहर होइन, ‘सिक्ने, बस्ने र उपचार गर्ने’ गन्तव्य बन्ने दिशामा अघि बढ्न सक्छ।
  यदि शिक्षा, स्वास्थ्य र संस्कृतिलाई एकीकृत रूपमा प्रस्तुत गर्न सकियो भने ‘नदेखिएको भक्तपुर’ विश्व पर्यटन नक्शामा नयाँ पहिचानसहित स्थापित हुनेछ।
  आशुतोष ढुङ्गाना, भक्तपुर ।